Dzieje piłki nożnej ukazują zazwyczaj triumfy, spektakularne zwycięstwa i sylwetki legendarnych zawodników. W zbiorowej pamięci kibiców istnieją jednak opowieści, które fascynują aż do dzisiaj z zupełnie innych powodów. Jedną z najbardziej niezwykłych, wręcz surrealistycznych kart w historii europejskiego futbolu zapisała drużyna SC Tasmania 1900 Berlin. Ich jedyny, debiutancki sezon w niemieckiej Bundeslidze (sezon 1965/1966) stał się przykładem absolutnej sportowej katastrofy. Choć od tamtych wydarzeń minęły dekady, Tasmania Berlin do dziś dzierży miano „najgorszej drużyny w historii Bundesligi”. Jednak ta spektakularna porażka nie była jedynie efektem braku umiejętności czysto sportowych, ale przede wszystkim wypadkową skomplikowanej sytuacji geopolitycznej epoki Zimnej Wojny. Klub założony w 1900 roku w podberlińskim mieście Rixdorf (obecnie berlińska dzielnica Neukölln) wyróżniał się przez wiele lat egzotyczną nazwą. Według historycznych przekazów była ona spowodowana emigracyjnymi planami jego założycieli, którzy chcieli osiedlić się właśnie na Tasmanii, a na pamiątkę swoich niespełnionych marzeń o ucieczce na drugi koniec globu, nazwali go właśnie Tasmania. Aby zrozumieć, jak amatorski zespół z Berlina Zachodniego znalazł się na najwyższym szczeblu rozgrywkowym w Niemczech, należy cofnąć się do realiów politycznych lat 60. XX wieku. Berlin był wówczas miastem głęboko podzielonym przez mur, stanowiącym arenę bezwzględnej wojny ideologicznej między komunistycznym Wschodem a kapitalistycznym Zachodem. Dla władz Republiki Federalnej Niemiec (RFN) oraz samej krajowej Federacji Piłkarskiej (DFB), obecność berlińskiego klubu na najwyższym poziomie rozgrywkowym, Bundeslidze, miała niemalże prestiżowy wymiar, była symbolem jedności narodowej i demonstracją siły wobec bloku wschodniego.
Gdy latem 1965 roku z powodu malwersacji finansowych (płacenia zawodnikom pensji przewyższających oficjalne limity) z ligi karnie została zdegradowana drużyna Herthy Berlin, w strukturach Bundesligi powstała niebezpieczna z perspektywy politycznej próżnia. Eksklawa otoczona terytorium NRD, Berlin Zachodni stracił swojego jedynego reprezentanta. Pod naciskiem opinii publicznej i polityków podjęto decyzję o natychmiastowym dokoptowaniu innego zespołu z tej części Berlina. Problem polegał na tym, że mistrz tamtejszej ligi regionalnej, Tennis Borussia Berlin, przegrał baraże, a władze klubu uznały, że skoro przed momentem na boisku udowodniono im, że są za słabi na wyższą ligę, to wejście tam „tylnymi drzwiami” z nadania politycznego byłoby niesprawiedliwe i sportowo nieuzasadnione. A wicemistrz, Spandauer SV, zrezygnował z awansu, argumentując to brakiem przygotowania finansowego i kadrowego. Wtedy wzrok decydentów padł na trzecią w tabeli Tasmanię Berlin. W przeciwieństwie do wcześniejszych klubów, działacze Tasmanii ulegli ogromnej fali optymizmu i uznali to za szansę stulecia. Dodatkowym argumentem, który podnosiła federacja, by podeprzeć ten wybór historycznie, był fakt, że Tasmania wygrała ligę berlińską rok wcześniej, więc uznano, że jest to w miarę silny i stabilny klub na mapie Berlina. Tasmania zgodziła się bez wahania, działając pod wpływem impulsu. Decyzję o przyznaniu klubowi licencji podjęto zaledwie dwa tygodnie przed oficjalnym startem sezonu. Było to posunięcie całkowicie szalone i raczej rzadko spotykane w futbolu. Piłkarze Tasmanii, będący w większości półamatorami łączącymi grę w piłkę z pracą na etacie, przebywali wówczas na urlopach. Wielu z nich o tym, że zostali graczami klubu profesjonalnej Bundesligi, dowiedziało się z komunikatów radiowych emitowanych na kempingach i plażach. Bez jakiegokolwiek okresu przygotowawczego, bez odpowiednich transferów wzmacniających drużynę i bez jakiegokolwiek doświadczenia na najwyższym szczeblu, Tasmania została rzucona na głęboką wodę futbolu na najwyższym niemieckim poziomie.
Inauguracja sezonu miała charakter niemal filmowy. 14 sierpnia 1965 roku na Stadionie Olimpijskim w Berlinie zgromadziło się ponad 81 tysięcy widzów, spragnionych wielkiej piłki. Tasmania Berlin, niesiona ogłuszającym dopingiem, w ligowym debiucie sensacyjnie pokonała zespół Karlsruher SC 2:0 po dwóch trafieniach Wulf-Ingo Usbecka. Przez moment wydawało się, że sportowy romantyzm zatriumfuje nad brutalną logiką zawodowstwa. Jak się później okazało, były to tylko „miłe złego początki” i jedne z nielicznych chwil radości berlińskich kibiców. W kolejnych tygodniach nastąpiło brutalne zderzenie z rzeczywistością. Piłkarze Tasmanii, choć dawali z siebie wszystko, fizycznie i taktycznie niestety odstawali od reszty stawki. Brak profesjonalnego zaplecza treningowego oraz zmęczenie zawodników pracujących zawodowo szybko zaczęły zbierać krwawe żniwo. Seria porażek zaczęła wydłużać się w nieskończoność. A niektórzy ligowi rywale, pokroju Bayernu Monachium czy Borussii Dortmund urządzały sobie w meczach z Berlinem prawdziwe i brutalne festiwale strzeleckie. Wraz z pogarszającymi się wynikami, drastycznie zaczęło spadać zainteresowanie drużyną. Entuzjazm z pierwszego meczu szybko wyparował, ustępując miejsca zniechęceniu i kolejnym kpinom. Symbolem tego upadku stało się spotkanie przeciwko Borussii Mönchengladbach z 15 stycznia 1966 roku. Na trybunach gigantycznego Stadionu Olimpijskiego zasiadło wówczas zaledwie 827 widzów. Do dziś jest to absolutny antyrekord frekwencji w historii Bundesligi, obrazujący jak głęboka apatia ogarnęła berlińskich fanów. Sezon 1965/1966 zakończył się dla Tasmanii Berlin bilansem tak katastrofalnym, że na stałe wpisał się on do historii niemieckiego sportu. Zespół zajął ostatnie miejsce w tabeli, ustanawiając szereg antyrekordów. W trakcie całego sezonu zespół zgromadził zaledwie 8 punktów (w ówczesnym systemie przyznawano 2 punkty za zwycięstwo i 1 za remis). Tasmania zdołała wygrać zaledwie 2 spotkania na 34 możliwe, przegrywając 28 z nich i 4 remisując. Straciła 108 bramek, strzelając ich tylko 15, przy okazji nie potrafiąc zdobyć kompletu punktów przez 31 kolejnych meczów.
Po zakończeniu tamtego koszmarnego sezonu Tasmania z hukiem opuściła Bundesligę i już nigdy do niej nie powróciła. Degradacja zapoczątkowała powolną agonię finansową klubu, która ostatecznie doprowadziła do jego bankructwa i rozwiązania w 1973 roku. Jednak na jej fundamentach kibice powołali do życia nowy podmiot, o nazwie SV Tasmania Berlin, który kontynuuje tradycje dawnego klubu w niższych ligach regionalnych. W ostatnim sezonie 2025/2026 wygrali nawet rozgrywki NOFV-Oberligi Nord (5 poziom rozgrywkowy) i następny sezon spędzą ligę wyżej, a w kadrze znajdowali się między innymi polski bramkarz Mateusz Mika i etatowy reprezentant Wysp Świętego Tomasza i Książęcej Adjakson Ramos. Co najciekawsze, współczesna Tasmania Berlin i jej społeczność nie odcinają się od tamtej porażki. Wręcz przeciwnie, postarali się uczynić z niej swój największy atut marketingowy i element unikalnej tożsamości. Status „najgorszej drużyny w historii” stał się powodem do specyficznej dumy. Podczas kryzysu drużyny FC Schalke 04 Gelsenkirchen w sezonie 2020/2021, kiedy seria bez wygranej owego klubu wynosiła 30 meczów, kibice Tasmanii zorganizowali happening pod Stadionem Olimpijskim, niosąc transparenty z napisami „Ratujcie rekord Tasmanii!”. Gdy Schalke w końcu wygrało swój 31. mecz, przerywając czarną serię na krok przed wyrównaniem rekordu z lat 60., w Neukölln strzelały korki od szampanów. Swego rodzaju dziedzictwo zostało ocalone.
Historia czy właściwie przygoda SC Tasmanii 1900 Berlin w Bundeslidze to opowieść wielowymiarowa. Z jednej strony stanowi ona przestrogę przed tym, jak destrukcyjne dla sportu może być instrumentalne wykorzystywanie go przez polityków do celów propagandowych. Zespół z Berlina Zachodniego stał się ofiarą ambicji działaczy, którzy pragnęli wielkiej piłki w podzielonym mieście, ignorując istniejące realia sportowe i ekonomiczne. Z drugiej strony, casus Tasmanii pokazuje piękno kultury piłkarskiej czy w ogóle sportu, w której nawet gigantyczna porażka po latach może obrócić się w mit założycielski i powód do dumy. Tasmania Berlin udowodniła, że w wielu sportowych dyscyplinach często można zapisać się w historii na dwa sposoby: będąc absolutnie najlepszym lub będąc niezrównanie, spektakularnie najgorszym jak chociażby Eddie Edwards w skokach narciarskich, aczkolwiek to historia do opowiedzenia na kiedy indziej. A półzawodowi piłkarze Tasmanii z 1965 roku, chociaż nie zdobyli mistrzowskiego tytułu, wywalczyli coś równie trwałego, swoje nieśmiertelne miejsce w pamięci pokoleń kibiców.
Tekst: Alan Żak