Forma tegorocznych Targów Książki była nieco inna na tle poprzednich lat. Czy wydarzenie wciąż utrzymuje wysoki poziom? Czy książka w tym wszystkim to wciąż… main character? Na trzy dni Katowice znów stały się przestrzenią dla miłośników literatury. Tegoroczna edycja odbyła się w dniach 6–8 listopada w Międzynarodowym Centrum Kongresowym.
Według danych podawanych przez liczne media wydarzenie zgromadziło aż 150 wystawców.
W programie znalazły się spotkania z autorami i osobami związanymi z kulturą, takimi jak Jakub Żulczyk, Jakub Małecki, Robert Małecki, Maciej Siembieda, Izabela Janiszewska, Sylwia Chutnik, Przemysław Staroń, Przemysław Żarski, Michał Nogaś, Jakub Ćwiek, Michał Froehlich, Aneta Godynia, Waldemar Heflich, Melka Kowal, Beata Skrzypczak, Bernadeta Prandzioch i Grażyna Bułka. Odbyły się także debaty poświęcone współczesnej kulturze, historii i przyszłości literatury w dobie sztucznej inteligencji. Nie zabrakło również wydarzeń nawiązujących do śląskiej tożsamości oraz propozycji dla młodszych czytelników. Co więcej, pojawiło się też kilka stoisk dla melomanów oraz wielbicieli staroci i rzeczy retro.

Nie sposób jednak nie zauważyć, że targi zmieniły się na przestrzeni ostatnich lat nie tylko pod względem organizacyjnym, ale również w kwestii dostępności i samej przestrzeni. Równolegle z Targami Książki odbywało się wiele innych wydarzeń – między innymi Targi Rzeczy Wyjątkowych oraz Targi Kawy. Myślę, że takie połączenie znajduje zarówno zwolenników, jak i przeciwników. Z jednej strony to interesujące urozmaicenie, które z założenia powinno przyciągać ludzi o bardziej różnorodnych zamiłowaniach i pozwalać im odkrywać kolejne pasje. Na przykład połączenie literackich inspiracji z aromatem świeżo parzonej kawy i słodkościami z różnych stoisk tworzyło wyjątkową atmosferę. Jednak z drugiej strony duże nagromadzenie wydarzeń może nieco przytłaczać, a literatura staje się wówczas tylko jedną z wielu weekendowych propozycji. Trudno nie zadać sobie pytania: czy w takiej formie Targi Książki wykorzystują swój potencjał? Czy rozbudowywanie oferty rzeczywiście przekłada się na większe zainteresowanie samym wydarzeniem?

Odpowiedzi na te pytania nie ułatwiają również dane dotyczące liczby odwiedzających, która w ostatnich latach dość dynamicznie się zmieniała. W 2023 roku targi odwiedziło ponad 60 tysięcy osób, podczas gdy rok później liczba ta spadła do około 42 tysięcy. W 2025 roku odnotowano niewielki wzrost frekwencji – do około 43 tysięcy uczestników. Trudno zatem mówić o jednoznacznym trendzie wzrostowym lub spadkowym. Na frekwencję wpływa przecież wiele czynników: program wydarzenia, cena i dostępność biletów, obecność konkretnych autorów czy sama organizacja przestrzeni.

Sobotę 7 listopada można uznać za szczególnie intensywny dzień, ponieważ wydarzenie trwało aż do godziny 19.00. W tym czasie oprócz spotkań z autorami i możliwości zdobycia autografów odwiedzający mogli uczestniczyć w panelach dyskusyjnych i rozmowach tematycznych odbywających się w kilku miejscach – na Scenie Głównej oraz forach A, B i C.

W tym dniu uczestnicy mogli brać udział między innymi w spotkaniu z Aleksandrą Salbert (autorką książki „Zamknięta 27 lat”), która odsłoniła kulisy prawdziwej historii pani Mirelli ze Świętochłowic – kobiety pozbawionej w wieku 15 lat kontaktu ze światem przez własnych rodziców. Dla fanów mocnych wrażeń punktem koniecznym do odhaczenia były z pewnością panele kryminalne, które poprowadzili Aldona Kucner, Wojciech Wolnicki, Klaudia Muniak oraz Przemysław Żarski, Katarzyna Gołda, Mika Modrzyńska. Podczas tych dwóch segmentów odwiedzający mogli zgłębić zagadki, mroczne historie i literackie intrygi, a także zajrzeć za kulisy powstawania powieści, w których napięcie i nieoczekiwane zwroty akcji odgrywają główną rolę.

Szczególne miejsce zajmowały również tematy związane z regionalną tożsamością, historią i kulturą. Była to okazja, by spojrzeć na Śląsk z różnych perspektyw. Wielbiciele lokalnej kultury mogli uczestniczyć między innymi w spotkaniu z tłumaczami klasyki literatury SF na śląski: Mirosławem Syniawą, Rafałem Szymą i Grzegorzem Kulikiem oraz w spotkaniu z Marcinem Musiałem i Agnieszką Głębicką wokół książki Śląszczyki. W sobotę można było posłuchać również rozmowy o programie „Muzeum dla Demencji” realizowanym przez Muzeum Śląskie, w tym o wystawach „Nie jestem w stanie napisać, kto jest na tym zdjęciu” oraz „Dobrostany”. Przybliżona została intymna i społeczna strona życia osób z demencją. To jednak wciąż zaledwie część sobotniego programu.

Zainteresowaniem cieszyło się też stanowisko Kolei Śląskich, które przyciągało uwagę zwiedzających niewielkim modelem pociągu, będącym ciekawym akcentem ekspozycji. Piętnastolecie stało się okazją do wydania niemal 600-stronicowej książki „Koleje Śląskie na torach historii”. Fani kolei mogą znaleźć w niej nie tylko ciekawe fotografie pociągów, ale również poznać historie i ciekawostki związane z tą tematyką, nie tylko w zakresie technicznym, lecz także społecznym. Publikacja przybliża prawdziwe historie przemian regionu i ludzi, którzy im towarzyszyli.

Podsumowując – Targi Książki to wciąż bezapelacyjnie fantastyczna okazja do rozwijania literackiej wrażliwości oraz zmniejszania dystansów pokoleniowych, ponieważ każdy może znaleźć tutaj coś dla siebie. Warto zatem pamiętać, że siła tego typu wydarzeń tkwi przede wszystkim w literaturze i ludziach, których ona łączy.
Źródła:
Tekst: Julia Kisil
Fotografie: Sebastian Czop



